Emerytury kobiet urodzonych w 1953 roku – wyrok TK – cz. 2

Wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019 r. (sygn. akt P 20/16) został opublikowany w Dzienniku Ustaw z 21 marca 2019 r. (Dz.U. z 2019, poz. 539). Data publikacji wyroku będzie miała znaczenie przy wyliczaniu terminów do wniesienia środków zaskarżenia, o czym w dalszej części.
Wyrok dotyczy czterech grup kobiet urodzonych w 1953 roku.

Pierwsza grupa – osoby, które nie złożyły wniosku o przyznanie emerytury powszechnej

Pierwsza grupa to osoby, które pobierały wcześniejszą emeryturę i nie złożyły wniosku do ZUS o przyznanie emerytury powszechnej. Jeśli ukończyły powszechny wiek emerytalny, mogą one złożyć wniosek o przyznanie im emerytury. Organ wyliczy emeryturę z uwzględnieniem wyroku TK, tzn. nie pomniejszy kapitału o wypłacone wcześniej świadczenia.

Druga grupa – osoby, które złożyły wniosek o przyznanie emerytury powszechnej, który następnie wycofały

Druga grupa to osoby, które złożyły wniosek o przyznanie emerytury powszechnej, ale wycofały go przed wydaniem albo przed uprawomocnieniem się decyzji ZUS o przyznaniu tej emerytury. Są zatem w sytuacji takiej jak kobiety, które wniosku nie złożyły. Teraz mogą więc taki wniosek złożyć, a organ powinien wyliczyć im emeryturę z pominięciem niekonstytucyjnego przepisu.

Trzecia grupa – osoby, które złożyły wniosek o przyznanie emerytury powszechnej, a po uzyskaniu niekorzystnej decyzji ZUS odwołały się do sądu

Trzecia grupa to osoby, które złożyły wniosek o przyznanie emerytury powszechnej, ZUS wydał w tej sprawie decyzję niekorzystną i odwołały się od tej decyzji do sądu powszechnego. Na podstawie art. 401(1) Kodeksu postępowania cywilnego mogą one złożyć skargę o wznowienie postępowania do sądu, który wydał prawomocne orzeczenie w tej sprawie. Jeżeli w sprawie orzekały sądy różnych instancji, właściwy jest sąd instancji wyższej. Skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W związku z tym, że TK nie określił w wyroku daty jego wejścia w życie, należy ją liczyć od daty publikacji w Dzienniku Ustaw, tj. od 21 marca 2019 r. Zgodnie z zasadami obliczenia terminów zawartymi w Kodeksie cywilnym trzy miesiące upłyną w dniu 21 czerwca 2019 r. Skargę wniesioną po upływie tego terminu sąd odrzuci, bez jej merytorycznego rozpoznania. Kolejna ważna kwestia to taka, że skarga o wznowienie powinna odpowiadać określonym wymogom. Ich wyjaśnienie to materia na osobny artykuł. Można tu jedynie wspomnieć, że musi spełniać warunki pozwu określone w art. 187 Kodeksu postępowania cywilnego, a ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz wniosek o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności bądź oddala skargę o wznowienie, bądź uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i w razie potrzeby pozew odrzuca lub postępowanie umarza. Uchylając lub zmieniając wyrok, sąd na wniosek skarżącego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie orzeka o zwrocie spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia. Nie wyłącza to możliwości dochodzenia w osobnym procesie naprawienia szkody poniesionej wskutek wydania lub wykonania wyroku.

Czwarta grupa – osoby, które złożyły wniosek o przyznanie emerytury powszechnej, a po uzyskaniu niekorzystnej decyzji ZUS nie wycofały wniosku i nie odwołały się do sądu

Czwarta grupa to kobiety, które po osiągnięciu wieku emerytalnego złożyły wniosek o przyznanie emerytury powszechnej, a po uzyskaniu niekorzystnej decyzji ZUS nie wycofały wniosku i nie odwołały się do sądu. Te osoby mogą wnieść do ZUS skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego. W przeciwieństwie do skargi o wznowienie kierowanej do sądu, w postępowaniu administracyjnym przed organem brak szczegółowych wymogów formalnych skargi o wznowienie. W piśmie tym trzeba wskazać osobę, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz organ, do którego je kierujemy. Nie ma takiego wymogu, ale dobrze jest podać datę sporządzenia skargi, numer decyzji przyznającej emeryturę, rodzaj składanego pisma (skarga o wznowienie postępowania) i krótkie uzasadnienie. W przypadku składania skargi w formie pisemnej konieczne jest jej własnoręczne podpisanie (przez stronę albo pełnomocnika). Skargę o wznowienie postępowania trzeba złożyć w terminie miesiąca od wejścia w życie wyroku TK, a więc do 23 kwietnia 2019 r. (termin ulega przesunięciu ze względu na to, że 21 i 22 kwietnia są dniami ustawowo wolnymi od pracy) i jednocześnie w terminie 5 lat od doręczenia decyzji o przyznaniu emerytury powszechnej. W wyniku skargi ZUS powinien uchylić decyzję o przyznaniu emerytury i obliczyć ją na nowo z pominięciem niekonstytucyjnego przepisu.

Jeżeli od doręczenia decyzji o przyznaniu emerytury powszechnej upłynęło 5 lat, należy – jak wyżej – złożyć skargę o wznowienie postępowania do 23 kwietnia 2019 r. Wydana przez ZUS decyzja będzie jednak inna niż wyżej wskazana z uwagi na art. 146 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z nim uchylenie decyzji w wyniku orzeczenia przez TK o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana ta decyzja, nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. ZUS stwierdzi wtedy wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskaże okoliczności, z powodu których jej nie uchylił. Strona może wówczas w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym żądać odszkodowania od organu, który wydał tę decyzję. W przypadku tym brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu emerytury.

Powyżej przedstawiono ogólne mechanizmy postępowania w poszczególnych sytuacjach. Należy jednak w każdej sprawie przeanalizować wszystkie okoliczności, które mogłyby wpłynąć na podejmowane czynności, czy to przed ZUS, czy przed właściwym sądem. W wyniku wyroku TK osoby, w stosunku do których zastosowano niekonstytucyjny przepis, znalazły się w różnych sytuacjach prawnych. Ze względu na ww. okoliczności nie mogą zastosować takich samych środków prawnych i nie uzyskają takich samych rozstrzygnięć. Być może uzasadnienie orzeczenia TK będzie impulsem do podjęcia przez ustawodawcę działań w tym zakresie.

2 Replies to “Emerytury kobiet urodzonych w 1953 roku – wyrok TK – cz. 2

  1. Po przeczytaniu trochę mi się rozjaśniło. Przynajmniej wiem w której jestem grupie. Niestety niekorzystnej dla mnie, chyba, że coś się zmieni.

    1. Sytuacje, w jakich znalazły się panie z rocznika 1953, których dotyczy wspomniany wyrok, są zróżnicowane. Wiem co zgodnie z procedurą administracyjną powinien zrobić ZUS z poszczególnymi wnioskami o wznowienie postępowań, natomiast nie ma gwarancji, że tak się stanie. To co na pewno należy zrobić to złożyć w terminie wniosek o wznowienie. Niezależnie od treści rozstrzygnięcia pozwoli to działać dalej w sprawie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *